bip.gov.pl
RSS
A A A K
SmodBIP
To jest wersja archiwalna z dnia 04.05.2016, zobacz aktualną wersję tej strony.
Zmiany wprowadzono z powodu: Aktualizacja informacji

Świadczenie Opiekuńcze

Starszy Inspektor Patrycja Kotowska – świadczenia opiekuńcze, koordynacja
tel. (55) 647-16-12
patrycja.kotowska@mops.malbork.pl

PODSTAWA PRAWNA
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 poz. 114 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959).
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23).

OSOBY UPRAWNIONE DO ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (dziadkowie, rodzeństwo) lub innym osobom, na których zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje opiekunowi prawnemu.

Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest bez względu na osiągane dochody, na czas trwania orzeczenia o niepełnosprawności. Przeznaczone jest na pokrycie utraty dochodu, w związku z rezygnacją lub nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad:
- osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
- osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne występuje osoba zobowiązana do alimentacji inna niż spokrewniona w pierwszym stopniu to aby otrzymać świadczenie należy spełnić łącznie następujące warunki:
- rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- nie ma opiekuna prawnego lub rodziny zastępczej spokrewnionej lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
- nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
- w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Świadczenie wypłacane jest miesięcznie w kwocie:
w okresie od 1 maja do 31 grudnia 2014 r. - 800,00 zł;
w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. - 1200,00 zł;
w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. - 1300,00 zł.
Świadczenie pielęgnacyjne podlega corocznej waloryzacji świadczenia. Pierwsza waloryzacja zostanie przeprowadzona w 2017 roku.


WYMAGANE DOKUMENTY
W celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego należy złożyć wniosek, którego wzór jest określony w załączniku Nr 18 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), zwanego dalej rozporządzeniem.

Wniosek należy obowiązkowo wypełnić w części I oraz złożyć stosowne oświadczenia w części II (odpowiednio w pkt. 1 lub 2), wymienić załączniki do wniosku, a także złożyć podpis pod pouczeniem i opatrzyć go datą.

Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty:
- kserokopię dowodu osobistego wnioskodawcy,
- kserokopia dowodu osobistego osoby, na którą wnosi się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
- oryginał lub kserokopia skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka (w przypadku, gdy składany wniosek dotyczy niepełnosprawnego dziecka) lub inny dokument stwierdzający wiek dziecka;
- kopia orzeczenia o niepełnosprawności w przypadku dziecka do lat 16,
- kopia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności, a w przypadku jej braku - zaświadczenia o dacie powstania niepełnosprawności,
w przypadku osoby niepełnosprawnej pozostającej w związku małżeńskim:
- kopia odpisu skróconego aktu małżeństwa,
- kopia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka/i,
- kopia odpisu skróconego aktu zgonu małżonka/i w celu potwierdzenia stanu cywilnego,
- kopia odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację w celu potwierdzenia stanu cywilnego,
- kopia postanowienia o umieszczeniu osoby wymagającej opieki w rodzinie zastępczej spokrewnionej z osobą sprawującą opiekę,
- kopia orzeczenia sądu o powołaniu opiekuna prawnego dziecka,
- kopia dokumentu potwierdzającego pozbawienie władzy rodzicielskiej rodziców dziecka wymagającego opieki,
- w przypadku zameldowania poza Malborkiem, zaświadczenie z organu właściwego dla miejsca zameldowania wnioskodawcy lub osoby niepełnosprawnej, że nie został złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
- kartę pobytu − w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”,
- w przypadku nauki w szkole przez osobę ubiegającą się - zaświadczenia szkoły, w której realizowana jest nauka, z informacjami o: formie nauczania (tryb zaoczny lub dzienny), przewidywanym okresie trwania nauki, wymiarze i sposobie realizacji praktyk (jeśli obowiązują),
zaświadczenie rodzinnego domu dziecka, albo innej placówki zapewniającej całodobową opiekę, w tym specjalnego ośrodka szkolno – wychowawczego o liczbie dni w tygodniu, w których osoba wymagająca opieki korzysta w nim z całodobowej opieki,
- kopia decyzji lub zaświadczenie o tytule przyznania prawa do renty rodzinnej – czy jest to renta przyznania z tytułu śmierci małżonka przyznana w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej,
- zaświadczenie organu emerytalno-rentowego, że osoba ubiegająca się jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych − w przypadku gdy osoba podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego,
- dokumenty potwierdzające możliwość podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, zarówno wnioskodawcy, jak i członków rodziny w tym dzieci, a także osoby, na którą składany jest wniosek o świadczenie pielęgnacyjne,
- informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ilości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych (tzw. raport) w przypadku jego posiadania,
- kopia kapitału początkowego w przypadku jego posiadania,
- uzupełniony druk informacji o posiadanych okresach ubezpieczeniowych składkowych i nieskładkowych uprawniających do otrzymania emerytury, czyli druk ZUS-Rp6,
- formularz druku – oświadczenie dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego,
- formularz druku – oświadczenie dotyczące ubezpieczenia emerytalno – rentowego,
- formularz druku – oświadczenie dotyczące ochrony danych osobowych.
- formularz druku – prośba o przelew na konto bankowe (w przypadku wyboru tej formy wypłaty świadczenia).

Prosimy pamiętać, że w toku postępowania administracyjnego Sekcja Świadczeń Rodzinnych może wymagać dostarczenia także innych dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do rozpatrzenia sprawy.
Na potrzeby prowadzonego postępowania Sekcja Świadczeń Rodzinnych, notariusz lub instytucja, która dokument wydała potwierdza za zgodność z oryginałem kopię otrzymanych dokumentów (należy jednak podczas składania wniosku okazać pracownikowi oryginał dokumentu).

TERMIN I SPOSÓB ZAŁATWIENIA SPRAWY
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia.
Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego kończy się wydaniem decyzji administracyjnej w ciągu 1 miesiąca od daty złożenia kompletu dokumentów. W przypadku konieczności przeprowadzenia szczegółowego postępowania administracyjnego termin załatwienia sprawy może ulec wydłużeniu.

WYPŁATA ŚWIADCZENIA
Świadczenie pielęgnacyjne wypłaca się nie później niż do ostatniego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek. W przypadku złożenia wniosku po 10 dniu miesiąca świadczenie pielęgnacyjne wypłaca się najpóźniej do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono wniosek.

Świadczenia wypłaca się na jedną z poniższych form płatności:
- wypłata gotówkowa w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Malborku
- przelew na prywatne konto wnioskodawcy wskazane przy wniosku;
- za pośrednictwem placówki Poczty Polskiej (przy czym należy wziąć pod uwagę poniesienie opłaty pocztowej związanej z przekazaniem świadczenia).

NIEPRZYSŁUGIWANIE ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdy:

Osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do:
- emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno rentowego;
- renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
- specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Osoba wymagająca opieki:
- pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- została umieszczona w rodzinie zastępczej z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Na osobę wymagającą opieki:
- inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
- jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
- inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje także, gdy członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

INFORMACJE DODATKOWE
Tryb odwoławczy
Od decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.


SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

PODSTAWA PRAWNA
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 poz. 114 ).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959).
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267).

OSOBY UPRAWNIONE DO SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO
Specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem, przeznaczonym dla osób, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Przeznaczone jest na pokrycie utraty dochodu spowodowanego rezygnacją lub nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad:
- osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
- osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 664,00 zł. Natomiast w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (aktualnie jest to kwota 77,00 zł), specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przyznawany jest po uwzględnieniu kryterium dochodowego na czas trwania okresu zasiłkowego, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego.

Dochód ustala się na podstawie dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, tzw. bazowego, uwzględniając jednocześnie aktualną sytuację rodziny, tzn. utratę dochodu lub jego uzyskanie po roku bazowym. Dochód z roku bazowego dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany. Z uwagi na obowiązujące regulacje prawne dotyczące sposobu ustalania dochodu organ rozpatrujący sprawę może wymagać wszystkich dokumentów potwierdzających utratę lub uzyskanie dochodu.

Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki uważa się dochód następujących członków rodziny:
1) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia:
-osoby wymagającej opieki;
-rodziców osoby wymagającej opieki;
-małżonka rodzica osoby wymagającej opieki
-osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko;
-pozostających na utrzymaniu wyżej wymienionych osób dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia;
- z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentacji na jej rzecz;
2) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:
-osoby wymagającej opieki;
-małżonka osoby wymagającej opieki;
-osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko;
-pozostających na utrzymaniu wyżej wymienionych osób dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia;
- z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
W przypadku, gdy prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustala się na osobę znajdującą się pod opieką opiekuna prawnego lub umieszczoną w rodzinie zastępczej spokrewnionej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, uwzględnia się dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz dochód osoby wymagającej opieki.
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie. Natomiast w przypadku gdy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 specjalnego zasiłku opiekuńczego za każdy dzień. Należną kwotę zasiłku zaokrągla się do 10 groszy w górę.
WYMAGANE DOKUMENTY
W celu otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego konieczne jest złożenie wniosku, którego wzór jest określony w załączniku Nr 17 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), zwanego dalej rozporządzeniem.
Wniosek należy obowiązkowo wypełnić w części I oraz złożyć stosowne oświadczenia:
1) w części II wniosku:
a. obowiązkowo wypełnić pkt. 1, tj. podać dane członków rodziny osoby sprawującej opiekę,
b. jeżeli osoba wymagająca opieki jest małoletnia – obowiązkowo podać dane w pkt. 2 wniosku, dotyczące członków rodziny osoby wymagającej opieki,
c. jeżeli osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia – obowiązkowo podać dane w pkt. 3 wniosku, dotyczące członków rodziny osoby wymagającej opieki;
2) wypełnić część III wniosku oraz opatrzyć oświadczenie podpisem i datą jego złożenia;
3) złożyć podpis pod oświadczeniem w części IV wniosku oraz opatrzyć go datą;
4) wymienić dokumenty dołączone do wniosku (np. zaświadczenia, oświadczenia itp.);
5) złożyć podpis pod pouczeniem oraz opatrzyć go datą.

Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty:
-kserokopię dowodu osobistego wnioskodawcy,
-kserokopia dowodu osobistego osoby, na którą wnosi się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego,
-kopia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności,
-kopia odpisu skróconego aktu małżeństwa w celu potwierdzenia stanu cywilnego,
-kopia odpisu skróconego aktu zgonu małżonka/i w celu potwierdzenia stanu cywilnego,
-kopia odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację w celu potwierdzenia stanu cywilnego,
-kopia orzeczenia sądu o powołaniu opiekuna prawnego dla osoby niepełnosprawne,
-w przypadku zameldowania poza Malborkiem, zaświadczenie z organu właściwego dla miejsca zameldowania wnioskodawcy lub osoby niepełnosprawnej, że nie został złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
-kartę pobytu − w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
-kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”,
-w przypadku nauki w szkole przez osobę ubiegającą się - zaświadczenia szkoły, w której realizowana jest nauka, z informacjami o: formie nauczania (tryb zaoczny lub dzienny), przewidywanym okresie trwania nauki, wymiarze i sposobie realizacji praktyk (jeśli obowiązują),
-zaświadczenie rodzinnego domu dziecka, albo innej placówki zapewniającej całodobową opiekę, w tym specjalnego ośrodka szkolno – wychowawczego o liczbie dni w tygodniu, w których osoba wymagająca opieki korzysta w nim z całodobowej opieki,
-kopia decyzji lub zaświadczenie o tytule przyznania prawa do renty rodzinnej – czy jest to renta przyznania z tytułu śmierci małżonka przyznana w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej,
-zaświadczenie organu emerytalno-rentowego, że osoba ubiegająca się jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych − w przypadku gdy osoba podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego,
-dokumenty potwierdzające możliwość podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, zarówno wnioskodawcy, jak i członków rodziny w tym dzieci, a także osoby, na którą składany jest -wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy,
-informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ilości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych (tzw. raport) w przypadku jego posiadania,
-kopia kapitału początkowego w przypadku jego posiadania,
-uzupełniony druk informacji o posiadanych okresach ubezpieczeniowych składkowych i nieskładkowych uprawniających do otrzymania emerytury, czyli druk ZUS-Rp6,
-formularz druku – oświadczenie dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego,
-formularz druku – oświadczenie dotyczące ubezpieczenia emerytalno – rentowego,
-formularz druku – oświadczenie dotyczące ochrony danych osobowych,
-formularz druku – prośba o przelew na konto bankowe (w przypadku wyboru tej formy wypłaty świadczenia).

Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny:
zaświadczenie lub oświadczenia każdego pełnoletniego członka rodziny, wydane przez właściwy Urząd Skarbowy, za 2013 rok zawierające informacje o dochodach, podatku należnym, składkach na ubezpieczenie społeczne,
zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość nieopodatkowanych dochodów za 2013 rok (alimenty, stypendia, diety, należności z tytułu wynajmu, renty z Unii Europejskiej, fundusz alimentacyjny, dochody uzyskane za granicą z tytułu podjęcia zatrudnienia),
w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem:
− zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne (komornika) o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów za rok 2013,
− informację właściwego sądu (Sądu Okręgowego) lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą,
-zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości pobranych (9%) składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. 2013,
-zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy albo oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,
-kserokopia umowy dzierżawy − w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej,
-kserokopia umowy o wniesieniu wkładów gruntowych − w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną,
-kopia odpisu podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, lub odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną,
-kopia przekazów lub przelewów pieniężnych dokumentujących wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny,
-zaświadczenie z zakładu pracy potwierdzające zatrudnienie, rodzaj zawartej umowy, a także jej okres,
-kserokopię dokumentów potwierdzających utratę dochodu, w tym przykładowo:
- świadectwa pracy,
- umowy zlecenia, umowy o dzieło, pozostałych umów cywilno – prawnych,
- PIT-11, PIT-36, PIT-28 za rok 2013,
- decyzji o utracie renty, emerytury,
- wypis z ewidencji pozarolniczej działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG),
- inne dokumenty potwierdzające fakt utraty dochodu,
dokumenty potwierdzające uzyskanie dochodu, w tym przykładowo:
- zaświadczenie z zakładu pracy potwierdzające zatrudnienie, rodzaj zawartej umowy, jej okres oraz wysokość dochodu netto uzyskanego z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty (przykładowo jeśli podjęto zatrudnienie w styczniu, wówczas dochód netto ma dotyczyć lutego)
- kopię decyzji o uzyskaniu renty, emerytury, itp.
- wpis do ewidencji pozarolniczej działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG),
- inne dokumenty potwierdzające fakt uzyskania dochodu.

Prosimy pamiętać, że w toku postępowania administracyjnego Sekcja Świadczeń Rodzinnych może wymagać dostarczenia także innych dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do rozpatrzenia sprawy.
Na potrzeby prowadzonego postępowania Sekcja Świadczeń Rodzinnych, notariusz lub instytucja, która dokument wydała potwierdza za zgodność z oryginałem kopię otrzymanych dokumentów (należy jednak podczas składania wniosku okazać pracownikowi oryginał dokumentu).

TERMIN I SPOSÓB ZAŁATWIENIA SPRAWY
Wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia.
Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego kończy się wydaniem decyzji administracyjnej w ciągu 1 miesiąca od daty złożenia kompletu dokumentów. W przypadku konieczności przeprowadzenia szczegółowego postępowania administracyjnego termin załatwienia sprawy może ulec wydłużeniu.
W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia 30 września, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc listopad następuje do dnia 30 listopada.
W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z dokumentami w okresie od 1 października do 30 listopada, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc listopad następuje do dnia 31 grudnia.


WYPŁATA ŚWIADCZENIA
Specjalny zasiłek opiekuńczy wypłaca się nie później niż do ostatniego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek. W przypadku złożenia wniosku po 10 dniu miesiąca świadczenie pielęgnacyjne wypłaca się najpóźniej do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono wniosek.
Świadczenia wypłaca się na jedną z poniższych form płatności:
-wypłata gotówkowa w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Malborku
-przelew na prywatne konto wnioskodawcy wskazane przy wniosku;
-za pośrednictwem placówki Poczty Polskiej (przy czym należy wziąć pod uwagę poniesienie opłaty pocztowej związanej z przekazaniem świadczenia).

NIEPRZYSŁUGIWANIE SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO
Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje gdy:
Osoba sprawująca opiekę:
-ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego;
-ma ustalone prawo do renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
-ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
-legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Osoba wymagająca opieki:
-została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.
Na osobę wymagającą opieki:
-inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
-członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
-jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
-inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.


INFORMACJE DODATKOWE
Przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ właściwy musi wystąpić do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i osoby niepełnosprawnej, w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Aktualizacja wywiadu przeprowadzana będzie co 6 miesięcy.
Tryb odwoławczy
Od decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

ZASIŁEK DLA OPIEKUNA
PODSTAWA PRAWNA
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2013 r. poz. 567).
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 poz. 114).
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267).

OSOBY UPRAWNIONE DO ZASIŁKU DLA OPIEKUNA
Zasiłek dla opiekuna przysługuje tylko i wyłącznie osobom, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne i utraciły do niego prawo z dniem 1 lipca 2013 r., w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji administracyjnej ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
O prawo do zasiłku ubiegać się należało maksymalnie w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, tj. w okresie od 15 maja 2014 r. do 15 września 2014 r.

Prawo do zasiłku dla opiekuna przysługuje za okresy od 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia ustawy dotyczącej zasiłku dla opiekuna oraz od dnia wejścia w życie ustawy o wypłacie zasiłków dla opiekunów. Prawo do zasiłku ustalane jest na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia lub bezterminowo) pod warunkiem, że spełnione są przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w brzmieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującej w dniu 31 grudnia 2012 r.

Do przesłanek tych zalicza się między innymi:
-rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną;
-legitymowanie się osoby niepełnosprawnej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
-brak uprawnień osoby sprawującej opiekę, między innymi do świadczeń emerytalno-rentowych.

W przypadku upływu terminu, na który została wydana decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, w związku z utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i uzyskaniem nowego orzeczenia, zasiłek dla opiekuna ustala się ponownie na wniosek strony. W tym przypadku prawo do zasiłku przysługuje, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna zostanie złożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Prawo do zasiłku dla opiekuna ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Zasiłek dla opiekuna przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie.
Za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. zasiłek dla opiekuna przysługiwał łącznie z ustawowymi odsetkami.

WYMAGANE DOKUMENTY
W przypadku ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna i uzyskania ponownego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, niezbędne jest złożenie nowego wniosku oraz dołączenie do niego następujących dokumentów:
-kserokopii aktualnych dowodów osobistych;
-kserokopii orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo
-kserokopii orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności;
-formularz druku – oświadczenie dotyczące ubezpieczenia emerytalno – rentowego,
-formularz druku – oświadczenie dotyczące ochrony danych osobowych.

Prosimy pamiętać, że w toku postępowania administracyjnego Sekcja Świadczeń Rodzinnych może wymagać dostarczenia także innych dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do rozpatrzenia sprawy.
Na potrzeby prowadzonego postępowania Sekcja Świadczeń Rodzinnych, notariusz lub instytucja, która dokument wydała potwierdza za zgodność z oryginałem kopię otrzymanych dokumentów (należy jednak podczas składania wniosku okazać pracownikowi oryginał dokumentu).

TERMIN I SPOSÓB ZAŁATWIENIA SPRAWY
Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna kończy się wydaniem decyzji administracyjnej w ciągu 1 miesiąca od daty złożenia kompletu dokumentów. W przypadku konieczności przeprowadzenia szczegółowego postępowania administracyjnego termin załatwienia sprawy może ulec wydłużeniu.

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ
Zasiłek dla opiekuna wypłaca się najpóźniej do końca miesiąca, w którym złożono wniosek. W przypadku złożenia wniosku po 10 dniu miesiąca specjalny zasiłek opiekuńczy wypłaca się najpóźniej do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono wniosek.
Zasiłek wypłaca się na jedną z poniższych form płatności:
-wypłata gotówkowa w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Malborku
-przelew na prywatne konto wnioskodawcy wskazane przy wniosku;
-za pośrednictwem placówki Poczty Polskiej (przy czym należy wziąć pod uwagę poniesienie opłaty pocztowej związanej z przekazaniem świadczenia).

PRZESŁANKI NIEPRZYSŁUGIWANIA ZASIŁKU DLA OPIEKUNA
Zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których:
osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub
na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.
Zasiłek dla opiekuna przysługuje osobom, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013 r. i utraciły do niego prawo z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji administracyjnej ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkiem przyznania tego świadczenia będzie konieczność spełnienia warunków uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 31 grudnia 2012 r.

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
Osoba sprawująca opiekę:
-ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego,
-ma ustalone prawo do renty socjalnej,  zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia  przedemerytalnego;
-nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza nią.
Osoba wymagająca opieki:
-pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
-została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
Osoba w rodzinie:
-ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury w związku z opieką nad dzieckiem;
-ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego albo świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną, oraz
-na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
INFORMACJE DODATKOWE
Przy ustalaniu prawa do zasiłku dla opiekuna, organ właściwy musi wystąpić do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu sprawowania opieki, w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna. Aktualizacja wywiadu przeprowadzana będzie co 6 miesięcy.
Tryb odwoławczy
Od decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

KOMUNIKATY I OGŁOSZENIA
ZMIANA WYSOKOŚĆ ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO OD 1 STYCZNIA 2015 R.

Informujemy, że w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych od dnia 1 stycznia 2015 r. zmianie ulega wysokość świadczenia pielęgnacyjnego.
W okresie od 1 stycznia 2015r. do 31 grudnia 2015r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 1200,00 zł.
Osoby aktualnie pobierające świadczenie nie muszą składać dodatkowych dokumentów w Sekcji Świadczeń Rodzinnych, aby od 1 stycznia 2015 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1200,00zł.
ZMIANA ZASAD USTALANIA PRAWA DO SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO
Informujemy, iż w dniu 1 stycznia 2015 r. wszedł w życie znowelizowany art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:
nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Znowelizowany przepis umożliwia przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego tym opiekunom osób niepełnosprawnych, którzy nie byli aktywni zawodowo w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.



Opublikował: Sekretariat Mops
Publikacja dnia: 04.05.2016
Podpisał: Łukasz Mielnik
Dokument z dnia: 26.02.2015
Dokument oglądany razy: 1 497