Specjalny Zasiłek Opiekuńczy

OSOBY UPRAWNIONE

Jest świadczeniem, przeznaczonym dla osób, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przeznaczone jest na pokrycie utraty dochodu spowodowanego rezygnacją lub nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad:

  • osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
  • osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

 

Uwaga!

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764,00 zł.

W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (aktualnie jest to kwota 95,00 zł), specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.
Dochód ustala się na podstawie dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, tzw. bazowego (aktualnie jest to rok 2017), uwzględniając jednocześnie aktualną sytuację rodziny, tzn. utratę dochodu lub jego uzyskanie po roku bazowym. Dochód z roku bazowego dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany. Z uwagi na obowiązujące regulacje prawne dotyczące sposobu ustalania dochodu organ rozpatrujący sprawę może wymagać wszystkich dokumentów potwierdzających utratę lub uzyskanie dochodu.

 

Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki uważa się dochód następujących członków rodziny:

1) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia:

  • osoby wymagającej opieki;
  • rodziców osoby wymagającej opieki;
  • małżonka rodzica osoby wymagającej opieki
  • osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko;
  • pozostających na utrzymaniu wyżej wymienionych osób dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia;

– z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentacji na jej rzecz;

 

2) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:

  • osoby wymagającej opieki;
  • małżonka osoby wymagającej opieki;
  • osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko;
  • pozostających na utrzymaniu wyżej wymienionych osób dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia;

– z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

W przypadku, gdy prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustala się na osobę znajdującą się pod opieką opiekuna prawnego lub umieszczoną w rodzinie zastępczej spokrewnionej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, uwzględnia się dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz dochód osoby wymagającej opieki.

Uwaga!

Przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ właściwy musi wystąpić do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i osoby niepełnosprawnej, w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o specjalny zasiłek opiekuńczy.

Pamiętaj!

Aktualizacja wywiadu przeprowadzana będzie co 6 miesięcy.

 

NIEPRZYSŁUGIWANIE SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO

Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje gdy:

Osoba sprawująca opiekę:

  • ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego;
  • ma ustalone prawo do renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
  • ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
  • legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

 

Osoba wymagająca opieki:

  • została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

 

Na osobę wymagającą opieki:

  • inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
  • członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
  • inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

 

Wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego wynosi 620,00 zł miesięcznie.

 

Kwotę specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Pamiętaj!

Specjalny zasiłek opiekuńczy przyznawany jest po uwzględnieniu kryterium dochodowego na czas trwania okresu zasiłkowego, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego.

 

WYMAGANE DOKUMENTY DO SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO

Do wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy należy dołączyć następujące dokumenty:

I. dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego:

  • kopia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • w celu potwierdzenia stanu cywilnego – kserokopie:

– odpisu skróconego aktu małżeństwa,

– odpisu skróconego aktu zgonu,

– odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację,

  • kopia orzeczenia sądu o powołaniu opiekuna prawnego dla osoby niepełnosprawnej,
  • kopia decyzji lub zaświadczenie o tytule przyznania prawa do renty rodzinnej – czy jest to renta przyznania z tytułu śmierci małżonka przyznana w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej,
  • dokumenty potwierdzające możliwość podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, zarówno wnioskodawcy, jak i członków rodziny w tym dzieci, a także osoby, na którą składany jest wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy,
  • kopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustaleniu kapitału początkowego (w przypadku jego posiadania) – dotyczy osób ubiegających się o zasiłek, a podejmujących zatrudnienie przed styczniem 1999 r.,
  • kopia uzupełnionego wniosku o ustalenie kapitału początkowego, czyli druku ZUS EKP z informacją o dacie wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – dotyczy osób, które nie występowały o ustalenie kapitału początkowego, a podejmowały zatrudnienie przed styczniem 1999 r.,
  • uzupełniony druk informacji o posiadanych okresach ubezpieczeniowych składkowych i nieskładkowych uprawniających do otrzymania emerytury, czyli druk ZUS ERP-6.

 

II. dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

  • zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, każdego członka rodziny, w tym przykładowo dokumentujące alimenty, stypendia, diety, należności z tytułu wynajmu, renty z Unii Europejskiej, fundusz alimentacyjny, dochody uzyskane za granicą z tytułu podjęcia zatrudnienia;
  • przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny;
  • w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem:

− zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów (tj. właściwego komornika prowadzącego egzekucję), lub

− informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą;

  • zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy albo oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (aktualnie rok 2017);
  • kserokopia umowy dzierżawy − w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej,
  • kserokopia umowy o wniesieniu wkładów gruntowych − w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;
  • zaświadczenie potwierdzające wysokość opłaty za pobyt członka rodziny w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;
  • zaświadczenie potwierdzające niekorzystanie z całodobowej opieki nad dzieckiem w przypadku umieszczenia dziecka w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym lub o ilości dni, w którym dziecko korzysta z opieki w/w ośrodka;
  • zaświadczenie naczelnika aresztu lub zakładu karnego o okresie przebywania drugiego z małżonków w areszcie lub w zakładzie karnym.

 

III. dokumenty określające datę utraty dochodu oraz miesięczną wysokość utraconego dochodu, w tym przykładowo kserokopie:

  • świadectwa pracy,
  • umowy zlecenia, umowy o dzieło, pozostałych umów cywilno – prawnych,
  • PIT-11, PIT-8C, PIT-40, PIT-36, PIT-28 za rok 2017,
  • decyzji o utracie renty, emerytury, pozostałych świadczeń emerytalno rentowych,
  • wypis z ewidencji pozarolniczej działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

 

IV. dokumenty określające wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany − w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w tym przykładowo:

  • zaświadczenie z zakładu pracy potwierdzające zatrudnienie, rodzaj zawartej umowy, jej okres,
  • kserokopia decyzji o uzyskaniu renty, emerytury, pozostałych świadczeń emerytalno – rentowych,
  • wpis do ewidencji pozarolniczej działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

 

V. dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty − w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. aktualnie po roku 2017; w tym przykładowo:

  • zaświadczenie z zakładu pracy potwierdzające zatrudnienie, rodzaj zawartej umowy, jej okres oraz wysokość dochodu netto uzyskanego z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty (przykładowo jeśli podjęto zatrudnienie w styczniu, wówczas dochód netto ma dotyczyć lutego).